Μεταμοσχεύσεις και Ελληνική Κοινωνία

Σύμφωνα με το λεξικό ο όρος «κοινωνία» αντιπροσωπεύει ένα σύνολο συνειδητών ανθρωπίνων σχέσεων που βασίζονται σε κοινές πολιτισμικές παραστάσεις. Η έννοια της κοινωνίας ωστόσο υπερβαίνει κατά πολύ τον παραπάνω ορισμό, αν ειδωθεί ως το δίχτυ που μας επιτρέπει να ελέγχουμε καθημερινά τους φόβους με τους οποίους ερχόμαστε αντιμέτωποι ακροβατώντας επάνω στο σχοινί του βίου μας. Για να μπορέσει όμως ένα τέτοιο δίχτυ να κάνει τη δουλειά του θα πρέπει να  απαρτίζεται από ενεργούς πολίτες, πολίτες ικανούς να διαμορφώνουν και να στηρίζουν κοινά αποδεκτούς θεσμούς που λειτουργούν. Στις ώριμες και ανεπτυγμένες κοινωνίες οι θεσμοί είναι ζωντανοί και οι πολίτες τους εμπιστεύονται. Στην Ελλάδα κάτι τέτοιο αποτελεί θέμα για προβληματισμό, ιδιαίτερα σήμερα που βρισκόμαστε για τα καλά μέσα σε μια πρωτόγνωρη κρίση, κρίση οικονομική αλλά και κρίση αξιών και εμπιστοσύνης στην κοινή μας πορεία. Στους δύσκολους αυτούς καιρούς το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα προσχέδιο νόμου για τις μεταμοσχεύσεις και τη δωρεά οργάνων. Το παραπάνω νομοσχέδιο, στην προσπάθειά του να επιλύσει πρακτικά θέματα που αφορούν στις μεταμοσχεύσεις, ώθησε την ελληνική κοινωνία να κοιταχτεί για άλλη μια φορά στον καθρέφτη.

Με αφορμή λοιπόν το εν λόγω νομοσχέδιο ξεκίνησε ένας έντονος κοινωνικός διάλογος. Σημεία αιχμής του διαλόγου που δίχασε τους Έλληνες αποτελούν η «εικαζόμενη συναίνεση» και ο «συναισθηματικός δότης», δυο έννοιες με σημαντική ιστορία στην Ευρώπη, που τέθηκαν όμως για πρώτη φορά στην κρίση της ελληνικής κοινωνίας. Φυσικά και μόνο το γεγονός πως ξεκίνησε ένας τέτοιος διάλογος, αν και όχι κάτω από τις καλύτερες συνθήκες, είναι κάτι το πολύ θετικό. Ο κόσμος ενημερώνεται πως υπάρχουν συνάνθρωποί μας που πάσχουν, προβληματίζεται με θέματα που μας αφορούν όλους και καλείται να πάρει θέση σε κρίσιμα διλλήματα. Ωστόσο, ο ατυχής τρόπος με τον οποίον το νομοσχέδιο παρουσιάστηκε εν είδει πυροτεχνήματος, χωρίς να έχει προηγηθεί κανενός είδους πρακτικός ή επικοινωνιακός σχεδιασμός, ενεργοποίησε αυτόματα τα πιο συντηρητικά αντανακλαστικά της ελληνικής κοινωνίας, έδωσε τροφή σε σειρά σεναρίων συνομωσίας και έριξε νερό στο μύλο της ημιμάθειας και της στείρας άρνησης που τόσο ταλαιπωρεί την κοινωνία μας.

Για παράδειγμα, όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την εντελώς ακατάλληλη χρονική συγκυρία που επιλέχθηκε για να τεθεί άνωθεν ένα τόσο ευαίσθητο θέμα, εν μέσω κρίσης, είχαν σαν αποτέλεσμα η «εικαζόμενη συναίνεση» να γίνει αντιληπτή από πολλούς ως στέρηση αυτοδιάθεσης και ελεύθερης βούλησης και όχι ως αυτονόητη αναγνώριση της αξίας της ζωής και ύψιστη μορφή κοινωνικού αλτρουισμού που δηλώνει απερίφραστα τη βούληση της κοινωνίας να συμπαρασταθεί στα αδύναμα μέλη της. Έτσι, τόσο στον τύπο όσο και στο διαδίκτυο διαβάσαμε για «δότες με το στανιό», για «δωρητές οργάνων με το… ζόρι», για «καταναγκαστική φιλαλληλία», ακόμη και για «παραχώρηση των οργάνων μας μετά θάνατον σε εμπόρους και πρόθυμους γιατρούς». Όλα αυτά φανερώνουν πως το αμφιλεγόμενο προσχέδιο νόμου όχι μόνο δε βοηθά την ελληνική κοινωνία να υπερβεί τον ανείπωτο υπαρξιακό φόβο που συνοδεύει ζητήματα ζωής και θανάτου όπως οι μεταμοσχεύσεις, αλλά τον επιτείνει, καθώς οι Έλληνες αντιμετωπίζουν τους θεσμούς ως απειλή που τίθεται εκ των άνω και όχι ως αποτέλεσμα διαλόγου και αμοιβαίων συμβιβασμών. Επιπλέον, γίνεται ολοφάνερο πως για τους Έλληνες το πρόβλημα το έχουν πάντα οι άλλοι. Έτσι με μεγάλη ευκολία διαχωρίζουμε την κοινωνία σε υγιείς και ασθενείς, σε λήπτες και δότες, φτύνοντας τον κόρφο μας. Είναι τραγικό το ότι δεν είμαστε σε θέση να συνειδητοποιήσουμε πως ο καθένας μας μπορεί να βρεθεί ανά πάσα στιγμή από τη μια ή την άλλη πλευρά της γραμμής πίσω από την οποία περιχαρακωνόμαστε. Λήπτες και δότες είμαστε όλοι πρόσωπα της ίδιας κοινωνίας και ο άνθρωπος που θα έχει αύριο ανάγκη από κάποιο όργανο για να παραμείνει στη ζωή μπορεί να είναι ο πατέρας μας, ο γιός μας ή κι εμείς οι ίδιοι.

      Η έλλειψη εμπιστοσύνης της ελληνικής κοινωνίας στους θεσμούς της γίνεται φανερή κι από τις ίδιες τις θέσεις του συλλόγου μας που, στην προσπάθειά του να προφυλάξει τις μεταμοσχεύσεις από τυχόν σκάνδαλα που θα μπορούσαν να φέρουν τις μεταμοσχεύσεις πολλά χρόνια πίσω, θεωρεί πως «η θέσπιση του συναισθηματικού δότη ανοίγει μια πόρτα για να μπουν οι οικονομικές συναλλαγές στις μεταμοσχεύσεις». Σ’ αυτούς τους δύσκολους καιρούς λοιπόν, είμαστε υποχρεωμένοι να αποφασίσουμε τι βλέπουμε στον καθρέφτη. Η Ελλάδα σίγουρα δεν είναι Σουηδία, αλλά ούτε Πακιστάν. Ας αποφασίσουμε σε τι είδους κοινωνία θέλουμε να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας κι ας μην περιμένουμε τη λύση από σχέδια νόμου. Οι θεσμοί δεν είναι ουρανοκατέβατοι αλλά λειτουργούν και διαμορφώνονται από όλους εμάς. Αν δεν πιστέψουμε ότι μας αξίζει μια καλύτερη κοινωνία κι ότι μπορούμε να τη δημιουργήσουμε από κοινού, θα μείνουμε για πάντα δέσμιοι του χειρότερου εαυτού μας.

Νεφροπαθής δωρίζει ζωή

Έχουμε συνηθίσει να πιστεύουμε πως ως νεφροπαθείς έχουμε την ανάγκη συμπαράστασης και αλτρουιστικής διάθεσης της υπόλοιπης κοινωνίας, χωρίς να φανταζόμαστε πως και τα δικά μας όργανα θα μπορούσαν να σώσουν ζωές, όπως και όλων των άλλων. Μια είδηση ωστόσο ήρθε να ανατρέψει τα πάντα στην παραπάνω αντίληψη. Το Σάββατο της 16ης Απριλίου 2011, στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένας νεφροπαθής συμμετείχε σε μεταμόσχευση ως δότης ζωτικού οργάνου και όχι ως λήπτης. Η επέμβαση αυτή θεωρείται πρωτοποριακή και για τα παγκόσμια δεδομένα καθώς ελάχιστες τέτοιες μεταμοσχεύσεις έχουν αναφερθεί παγκοσμίως. Συγκεκριμένα ένας 44χρονος νεφροπαθής που έχασε τη μάχη με το θάνατο στην εντατική του Παπαγεωργίου μετά από εγκεφαλικό, δώρισε το ήπαρ του σε συνάνθρωπό μας με πάθηση του ήπατος η ζωή του οποίου βρίσκονταν σε άμεσο κίνδυνο.    

     Είναι γεγονός πως εμείς οι νεφροπαθείς και οι οικογένειές μας, λόγω της προσωπικής μας εμπειρίας, είμαστε ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένοι σε θέματα μεταμοσχεύσεων και δωρεάς οργάνων. Η παραπάνω είδηση ωστόσο πάει ένα βήμα παραπέρα, καταργώντας στην πράξη παράλογες διαχωριστικές γραμμές πίσω από τις οποίες η ελληνική κοινωνία τείνει να περιχαρακώνεται. Η μεταμόσχευση αυτή αποδεικνύει περίτρανα πως υγιείς και ασθενείς, λήπτες και δότες, είμαστε όλοι πρόσωπα της ίδιας κοινωνίας, που μας έχει ανάγκη όλους.

Reification

Ο μύθος τρέφεται από το μη ον που παραμονεύει στις χαραμάδες του γίγνεσθαι...

Reification (German: Verdinglichung)
From Wikipedia, the free encyclopedia

• fallacy of treating an abstraction as if it were a real thing

·    where an object is perceived as having more spatial information than is actually present in the original stimulus (Gestalt Psychology)

• the consideration of an abstraction or an object as if it had living existence and abilities, it implies the thingification of social relations; sometimes called objectification (Marxism)

 Αν η ορατή πλευρά της επιφάνειας ορίζει το πραγματικό προφυλάσ-σοντάς το από το αφηρημένο, η αόρατη μπορεί να γίνει μάρτυρας του γίγνεσθαι και να μας αποκαλύψει την τελική ενότητα των αντιθέτων.



Δημόσιες Υπηρεσίες και Άτομα με Αναπηρία

Στους κύκλους των ψυχολόγων συναντάται συχνά ο όρος της μαθημένης απάθειας που αφορά σε πειραματόζωα τα οποία αφού έχουν υποστεί μεγάλο αριθμό ηλεκτρικών εκκενώσεων χωρίς να είναι σε θέση να τις αποφύγουν, τελικά ζαρώνουν σε μια γωνιά ανίκανα να αντιδράσουν, ακόμη κι όταν είναι σε θέση να δραπετεύσουν και να αποφύγουν τυχόν αρνητικά ερεθίσματα. Την έννοια της μαθημένης απάθειας χρησιμοποιούν και οι κλινικοί ψυχολόγοι για να ερμηνεύσουν φαινόμενα απομόνωσης, αποκλεισμού και κατάθλιψης ατόμων που εξ’ αιτίας των αρνητικών τους εμπειριών, αποκτούν μια αίσθηση ανεπάρκειας που πολύ δύσκολα θα ξεπεράσουν.

Είναι αδιαμφισβήτητο πως ο Έλληνας πολίτης, σχεδόν σε κάθε επαφή του με το κράτος έρχεται αντιμέτωπος με μια αδιάφορη, απρόσωπη, ανάλγητη καθεστηκυία τάξη που θυμίζει εφιάλτη βγαλμένο από διήγημα του Κάφκα. Ένα άτομο με αναπηρία βιώνει τον παραπάνω εφιάλτη πολύ συχνότερα καθώς οι επαφές του με τη δημόσια διοίκηση αποτελούν μονόδρομο, όχι μόνο για να κατορθώσει να διατηρήσει ένα ανεκτό επίπεδο ζωής αλλά ακόμη και για να εξασφαλίσει την ίδια του την επιβίωση. Επιπλέον, ακριβώς επειδή οι ανάγκες ενός ανάπηρου ατόμου αποκλίνουν από το μέσο όρο του πληθυσμού, συχνά έρχονται σε σύγκρουση με τις συνήθεις γραφειοκρατικές πρακτικές. Άτομα με ειδικές ανάγκες αντιμετωπίζουν συνεχώς την αδιαφορία, αν όχι την εχθρότητα προσώπων που καταλαμβάνουν θέσεις ευθύνης. Νομικά κενά, άγνοια ειδικών διατάξεων, αδυναμία συνεννόησης, οδηγούν καθημερινά ανθρώπους που πάσχουν σε δαιδαλώδη γραφειοκρατικά αδιέξοδα, καθώς ξεβολεύουν υπαλλήλους από συνήθεις πρακτικές και ταράζουν το τέλμα της δημόσιας διοίκησης. Για να μπορέσει ένας νεφροπαθής σήμερα να κάνει χρήση των δικαιωμάτων του που απορρέουν από το νόμο, θα πρέπει να θυσιάσει προσωπική ζωή και εργασία προκειμένου να ανταποκριθεί σε ένα καθημερινό κυνήγι σφραγίδων και γνωματεύσεων. Δεν είναι επομένως λίγοι οι ανάπηροι που, κατά την έννοια της μαθημένης απάθειας, απελπίζονται, αποσύρονται από κάθε διεκδίκηση και ωθούνται σε ένα περιθώριο από το οποίο δύσκολα θα βγουν.

Πρωτοσέλιδο Όνειδος

Σας γράφω με αφορμή πρωτοσέλιδο τίτλο της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας στις 2-5-2010 με θέμα: «Βροχή οι μίζες για μεταμοσχεύσεις». Το συγκεκριμένο άρθρο, που στο εσωτερικό της εφημερίδας φέρει τον τίτλο: «Επιχείρηση: Χρυσές μεταμοσχεύσεις», αναφέρεται σε υπαρκτό σκάνδαλο που αφορά σε μεταμοσχεύσεις τεχνητών ορθοπεδικών υλικών, συγκεκριμένα τεχνητών γονάτων και σε μίζες ελλήνων γιατρών που προωθούσαν και υπερτιμολογούσαν τεχνητά γόνατα της εταιρίας Johnson & Johnson.

Χωρίς να μπω στην ουσία του άρθρου, στέκομαι στο επικοινωνιακό του κομμάτι που προκειμένου να αποσπάσει την προσοχή του αναγνωστικού κοινού για να πουλήσει περισσότερα φύλλα η εφημερίδα, παραπλανεί έμμεσα το κοινό γενικεύοντας, αναφερόμενη γενικά και αόριστα σε μεταμοσχεύσεις ενώ είναι προφανές ότι το άρθρο αφορά σε προμήθεια ορθοπεδικών υλικών. Προφανώς οι ιθύνοντες της εφημερίδας θεώρησαν ότι η λέξη «μεταμοσχεύσεις» στον τίτλο πουλάει, χωρίς να λάβουν υπ’ όψη τη ζημιά που κάνουν δυσφημίζοντας τον τόσο παρεξηγημένο στη χώρα μας χώρο των μεταμοσχεύσεων συμπαγών οργάνων. Εγώ δε μπορώ να βάλω το χέρι μου στη φωτιά ότι αντίστοιχα σκάνδαλα δεν γίνονται στον χώρο των μεταμοσχεύσεων συμπαγών οργάνων. Αν μάλιστα κάποιος δημοσιογράφος ανακαλύψει ποτέ κάτι σ’ αυτόν το χώρο, θα έχει κάθε δικαίωμα να χρησιμοποιήσει ανάλογους τίτλους, προκειμένου να στιγματίσει τις αρνητικές συνιστώσες του συστήματος ώστε αυτό να βελτιωθεί. Είναι τουλάχιστον άδικο ωστόσο για μια υπόθεση που αφορά ορθοπεδικά υλικά να δυσφημείται για άλλη μια φορά εντελώς αδικαιολόγητα, συλλήβδην ο χώρος των μεταμοσχεύσεων στην Ελλάδα.

         Γνωρίζοντας την ευαισθησία της παραπάνω εφημερίδας σε κρίσιμα κοινωνικά θέματα πιστεύω ότι θα ήταν απαραίτητη μια επανόρθωση - διευκρίνιση που θα μπορούσε να συνοδευτεί από κάποιο άρθρο στήριξης στον άνισο αγώνα κάποιων ανθρώπων να κρατήσουν ζωντανή την ελπίδα σε ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού που έχει άμεση ανάγκη από ένα μεταμοσχευθέν όργανο προκειμένου να συνεχίσει να ζει.





Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού

Χρόνο με το χρόνο υποδεχόμαστε στον Σύλλογό μας ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό συνανθρώπων μας που καταλήγουν με νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου. Σύμφωνα με επίσημα άλλωστε στατιστικά στοιχεία, εκτιμάται ότι στη χώρα μας οι νεφροπαθείς ασθενείς γενικά, ανέρχονται στο 10 περίπου τοις εκατό του συνολικού πληθυσμού. Η συνεχής αύξηση του αριθμού των νεφροπαθών ακολουθεί την πορεία μεταστροφής της ελληνικής κοινωνία και του συνακόλουθου τρόπου ζωής μας που γίνεται ολοένα και πιο «δυτικότροπος». Άλλωστε η υπέρταση και ο διαβήτης τύπου ΙΙ, κατ’ εξοχήν πολιτισμικές ασθένειες, ευθύνονται σχεδόν για το 70% των περιστατικών χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας τελικού σταδίου. Το 2008, οι καταγεγραμμένοι ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο τελικού σταδίου στην Ελλάδα ανέρχονταν σε 11.606.

Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε πως τα τελευταία χρόνια η ποιότητα ζωής και περίθαλψης των νεφροπαθών έχει βελτιωθεί σημαντικά. Πέρα από τις αμιγώς τεχνολογικές εξελίξεις σε φίλτρα, μηχανήματα και φάρμακα, η αύξηση των μονάδων αιμοκάθαρσης και η επικοινωνία των προβλημάτων μας στο κοινωνικό σύνολο αποτελούν σημαντικές θετικές εξελίξεις για εμάς. Σημαντικότατα προβλήματα ωστόσο, που πολύ φοβόμαστε ότι θα οξυνμept-Language: el
User-Agent: Mτά την πορεία μας στον οικονομικό λαβύρινθο τον οποίον βαδίζουμε, παραμένουν άλυτα. Η έλλειψη νεφρολόγων και νοσηλευτικού προσωπικού στις δημόσιες μονάδες αιμοκάθαρσης, τα οικονομικά και γραφειοκρατικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά στις συχνές επαφές μας με τα ασφαλιστικά ταμεία, οι δυσκολίες στις μετακινήσεις μας και τα προβλήματα στην προμήθεια των απαραίτητων για τη ζωή μας φαρμάκων και υλικών είναι μερικά μόνο από αυτά. Θα μας ενδιέφερε επίσης να μάθουμε σε ποιο βαθμό η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει την έρευνα στον χώρο της νεφροπάθειας.

Η οικονομική κρίση βέβαια επηρεάζει τις συνθήκες ζωής των νεφροπαθών και πέρα από το στενό χώρο της υγείας. Όταν μια ολόκληρη κοινωνία βρίσκεται υπό συνθήκες πίεσης, οι αδύναμοι κρίκοι είναι αυτοί που υποχωρούν πρώτοι. Σήμερα δημιουργούνται συνθήκες τέτοιες που είναι αναπόφευκτο να οδηγήσουν σε περαιτέρω περιθωριοποίηση των χρόνια πασχόντων. Τα προβλήματα εκπαίδευσης και απασχόλησης των νεφροπαθών έχουν οξυνθεί, ενώ τα εισοδήματα των οικογενειών που καλούνται να αντιμετωπίσουν το αυξημένο λόγω αναπηρίας κόστος διαβίωσης έχουν μειωθεί δραματικά. Είναι προφανές πως θα πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα προστασίας του εισοδήματος των αναπήρων και να αναληφθούν δράσεις που θα σπάσουν την απομόνωση και θα βοηθήσουν την κοινωνική μας ένταξη. Η ανάγκη για ακόμα ισχυρότερα κοινωνικά δίκτυα είναι σήμερα μεγαλύτερη από ποτέ, καθώς η ελληνική οικογένεια, που παραδοσιακά στηρίζει τα αδύναμα μέλη της, δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να απορροφήσει τους κραδασμούς της σημερινής κοινωνικής και οικονομικής κρίσης. Θεωρούμε πως οι θερμές ανθρώπινες σχέσεις που, λόγω της χρόνιας φύσης της αναπηρίας μας, έχουν αναπτυχθεί μεταξύ ασθενών γιατρών και νοσηλευτών, αποτελεί ενθαρρυντικό στοιχείο για την υπέρβαση στην πράξη απλοϊκών σχημάτων που θέλουν τους νεφροπαθείς χρήστες-καταναλωτές παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.

Δε θα μπορούσαμε ωστόσο εδώ να μην αναφερθούμε στο καυτό θέμα των μεταμοσχεύσεων, ένα θέμα που αφορά τις ζωές όλων μας και που δυστυχώς έχει πάρει μια απογοητευτική για εμάς τροπή. Φαίνεται πως η οικονομική κρίση επιδρά ανασταλτικά και στην προσφορά οργάνων, καθώς οι περυσινές μεταμοσχεύσεις καταγράφουν αρνητικό ρεκόρ δεκαετίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΜ, το 2010 έγιναν μόλις 135 επεμβάσεις, λιγότερες ακόμη κι από το 2001, το πρώτο έτος αναφοράς του ΕΟΜ, που είχαν ανέλθει σε 186. Η αισιοδοξία του 2008, έτος ρεκόρ για τις μεταμοσχεύσεις μετά από μια δεκαετή ανοδική πορεία που είχε προηγηθεί, οδήγησε στην αναστροφή της τάσης το 2009 και την κατακρήμνιση του αριθμού των μεταμοσχεύσεων το 2010, ενώ τα μηνύματα από τους πρώτους μήνες του 2011 συνεχίζουν να είναι αποθαρρυντικά. Είναι δύσκολο να φανταστούμε πόσο πιο απογοητευτικά θα μπορούσαν να είναι τα πράγματα στο χώρο των μεταμοσχεύσεων.  Ωστόσο, το πρόβλημα δε φαίνεται να οφείλεται αποκλειστικά στη μείωση του κοινωνικού ενδιαφέροντος για προσφορά οργάνων. Στις τελευταίες συνεδριάσεις της διοίκησης του ΕΟΜ διατυπώθηκαν ερωτήματα σχετικά με την αδράνεια του Οργανισμού τα προηγούμενα χρόνια και τις κακές σχέσεις του με το ΚΕΣΥ. Ερωτήματα διατυπώθηκαν επίσης για τη στάση των γιατρών στις μονάδες εντατικής θεραπείας και ειδικότερα για το εάν έχουν τη θέρμη των προηγούμενων χρόνων στην προσέγγιση των συγγενών των ασθενών. Είναι προφανές ότι πέρα από την ανάδειξη του θέματος των μεταμοσχεύσεων στα ΜΜΕ και την περεταίρω ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, είναι απαραίτητη η βελτίωση των συνθηκών περίθαλψης στις ΜΕΘ και η δημιουργία εξειδικευμένων ομάδων που θα είναι σε θέση να προσεγγίσουν με σωστό τρόπο τους συγγενείς των υποψηφίων δοτών. Όσο υπάρχουν ωστόσο συνάνθρωποί μας που αναγκάζονται να απευθυνθούν ακόμη και σε βουλευτές προκειμένου να εξασφαλίσουν ένα κρεβάτι εντατικής για το συγγενή τους που πεθαίνει, η καχυποψία και ο αρνητισμός τους να συναινέσουν στην αφαίρεση των οργάνων του θα παραμένει, όσοι ειδικοί κι αν τον προσεγγίσουν.

     Για τον παραπάνω λόγο θεωρούμε πως η βελτίωση των συνθηκών νοσηλείας στις ΜΕΘ και η δημιουργία ενός κλίματος σταθερότητας και ασφάλειας για όσους νοσηλεύονται σε αυτές, αποτελεί προαπαιτούμενο οποιασδήποτε περαιτέρω σχετικής δράσης. Άλλες σημαντικές κινήσεις που απαιτούνται είναι η αναθεώρηση και ο εκσυγχρονισμός του Ν.2737/99 περί μεταμοσχεύσεων, η επαναξιολόγηση των κριτηρίων του εγκεφαλικού θανάτου και ο καλύτερος συντονισμός των νοσοκομείων της χώρας για την καταγραφή και τον έλεγχο καταλληλότητας των δυνητικών δοτών, ώστε να γνωρίζουμε με ακρίβεια πόσα μοσχεύματα «χάνονται» ετησίως. Με δεδομένη την οικονομική κρίση είναι περισσότερο επιτακτική από ποτέ, η ανάγκη να επενδύσουμε σοβαρά στον τομέα των μεταμοσχεύσεων με ένα σχέδιο άμεσων μέτρων που θα συντονίσει την εργασία όλων των συντελεστών στο σύστημα μεταμοσχεύσεων της χώρας. Τα μέτρα είναι γνωστά και δοκιμασμένα. Δε χρειάζεται να «ανακαλύψουμε τον τροχό», απλά να ακολουθήσουμε το επιτυχημένο παράδειγμα άλλων χωρών, άμεσα συγκρίσιμων με την Ελλάδα (6,3 δότες α.ε.π.), όπως η Τσεχία (19 δότες α.ε.π.), η Πορτογαλία (31 δότες α.ε.π.) ή το Βέλγιο (26,4 δότες α.ε.π.) που το 2009 σημείωσαν εκπληκτική αύξηση σε αριθμό μεταμοσχεύσεων και δότες. Στις σημερινές οικονομικές συνθήκες λοιπόν, που αναζητούνται απεγνωσμένα λύσεις ανάπτυξης, εξοικονόμησης πόρων και περιστολής δημοσίων δαπανών, η επένδυση σε ένα σύγχρονο σύστημα μεταμοσχεύσεων είναι σε θέση να σώσει χιλιάδες ανθρώπινες ζωές και να επιφέρει όφελος εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ στη δοκιμαζόμενη εθνική μας οικονομία.

CCCP ΓΚΑΓΚΑΡΙΝ

Εμείς οι εκμεταλλεύσιμοι (γνωστοί κι ως απασχολήσιμοι), οι υπήκοοι της «εικαζόμενης (!) συναίνεσης» - για την παραχώρηση των οργάνων μας μετά θάνατον (ώστε να γίνει κι αυτός επωφελής στους εμπόρους και τους τυχόν πρόθυμους γιατρούς) - προόδευσε ο κόσμος...

ΣΤΑΘΗΣ Σ. 16.IV.2011 stathis@enet.gr

@

Αγαπητέ Στάθη,

Διαβάζω χρόνια το «ναυτίλο» στην Ελευθεροτυπία και μοιράζομαι πολλές από τις ευαισθησίες σου. Μια παράγραφος του άρθρου σου της 16ης Απριλίου 2011 ωστόσο με έκανε να λυπηθώ ιδιαίτερα, καθώς οι θέσεις σου σ’ αυτήν συντάσσονται, δυστυχώς, με τις πιο φοβικές και αντικοινωνικές θέσεις που έχουν ακουστεί στον διάλογο που μόλις ξεκίνησε για την εικαζόμενη συναίνεση. Κατανοώ φυσικά την αγανάκτησή σου καθώς το θέμα τέθηκε αιφνιδιαστικά από το υπουργείο υγείας, υπό τη μορφή πυροτεχνήματος, χωρίς να έχει δημιουργήσει εκ των προτέρων τις αναγκαίες υποστηρικτικές δομές, ως όφειλε και χωρίς να έχει εμπλακεί στον απαραίτητο διάλογο με όλους τους αρμόδιους φορείς και την κοινωνία. Όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την εντελώς ακατάλληλη χρονική συγκυρία που επέλεξε για να θέσει άνωθεν ένα τόσο ευαίσθητο θέμα, εν μέσω κρίσης, είχαν σαν αποτέλεσμα η επίμαχη διάταξη να φανεί στα μάτια των πολλών ως στέρηση αυτοδιάθεσης και ελεύθερης βούλησης. Δυστυχώς, η παραπάνω αποτυχία της κυβέρνησης ενεργοποίησε αυτόματα τα πιο συντηρητικά αντανακλαστικά της κοινωνίας μας, έδωσε τροφή σε σενάρια συνομωσίας και έριξε νερό στο μύλο της ημιμάθειας και της στείρας άρνησης, κάνοντας ακόμη πιο δύσκολη τη ζωή των συνανθρώπων μας που περιμένουν εναγωνίως να κρατηθούν στη ζωή υποβοηθούμενοι από ένα μηχάνημα.

 Δε θέλω να σε πείσω ότι η εικαζόμενη συναίνεση θα ευδοκιμήσει στην Ελλάδα. Άλλωστε έχω κι εγώ σοβαρές αμφιβολίες ως προς αυτό. Η εικαζόμενη συναίνεση αποτελεί κατάκτηση ώριμων και ανεπτυγμένων κοινωνιών, στις οποίες οι δημοκρατικοί θεσμοί λειτουργούν και οι πολίτες εμπιστεύονται το κράτος. Το αν η ελληνική κοινωνία έχει φτάσει σε εκείνο το επίπεδο ωριμότητας που επιτρέπει την εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου είναι θέμα προς διερεύνηση. Σίγουρα δεν είμαστε Σουηδία, αλλά ούτε Φιλιππίνες ή Πακιστάν. Η ευρωπαϊκή εμπειρία της εικαζόμενης συναίνεσης δείχνει πως η επιτυχία της βασίστηκε στους ζωντανούς θεσμούς, την εμπιστοσύνη στις δομές που εμπλέκονται στη λειτουργία του συστήματος υγείας και τον κοινωνικό έλεγχο.

Η έννοια της εικαζόμενης συναίνεσης δεν αφορά τόσο στη μετά θάνατον διαχείριση του σώματος όσο στον κοινωνικό αλτρουισμό, την αναγνώριση της αξίας της ζωής και τη βούληση συμπαράστασης στο συνάνθρωπο που πάσχει. Άλλωστε τι είναι αυτό που εμποδίζει τον οποιονδήποτε δεν τρέφει αισθήματα φιλαλληλίας να αρνηθεί τη δωρεά των οργάνων του μετά θάνατον, πέρα από τη συνείδησή του; Πιστεύεις πως αν κάποιος έχει σημαντικούς θρησκευτικούς ή όποιους άλλους λόγους να αποφύγει τη μετά θάνατον δωρεά, θα βαρεθεί να ασχοληθεί με αυτήν ή θα ξεχάσει να δηλώσει την αντίρρηση του; Αν η σιωπή δε σημαίνει κατάφαση τότε γιατί θα πρέπει ντε και καλά να σημαίνει άρνηση; Γιατί είναι προτιμότερο να ζητούμε από έναν συγγενή που βρίσκεται έξω από την εντατική σε άθλια κατάσταση, να εικάσει περί των πεποιθήσεων του νεκρού ανθρώπου του; Ας αναλογιστούμε για λίγο το τεράστιο υπαρξιακό άχθος με το οποίο έρχεται αντιμέτωπος όποιος αποφασίζει να συντάξει τη διαθήκη του, πόσο μάλλον κάποιος που αποφασίζει να γίνει δωρητής σώματος. Γιατί να μην ελαφρύνουμε τους ώμους των αλτρουιστών; Γιατί να μην ανταλλάξουμε τον υπαρξιακό φόβο με την έλλογη συνείδηση; Γιατί είναι εντιμότερο να εικάσουμε πως ζούμε σε μια κοινωνία φοβισμένων μικρόψυχων, που τρέμουν στην ιδέα να θαφτούν χωρίς τα όργανά τους και όχι σε μια κοινωνία γενναιόδωρων αλτρουιστών που νοιάζονται για το συνάνθρωπό τους;

   Μεταμοσχεύσεις και δωρεά οργάνων αποτελούν άρρηκτα δεμένες έννοιες. Χωρίς μετά θάνατον δωρητές δεν είναι δυνατό να έχουμε μεταμοσχεύσεις. Είναι λοιπόν τουλάχιστον υποκριτικό να υποστηρίζουμε πως είμαστε υπέρ των μεταμοσχεύσεων όταν δεν είμαστε οι ίδιοι δωρητές σώματος. Αν η κοινωνία μας δεν είναι ακόμη ώριμη για την εικαζόμενη συναίνεση τότε ίσως θα πρέπει να βρεθεί κάποιος άλλος τρόπος προσέγγισης που θα ήταν ικανός να μας αφυπνίσει και να μας αναγκάσει να λάβουμε θέση απέναντι στο πρόβλημα. Τι θα έλεγες αν μετά από μια εμπεριστατωμένη ενημερωτική εκστρατεία όλοι οι ενήλικοι Έλληνες καλούμασταν να λάβουμε θέση υπέρ ή κατά της μετά θάνατον δωρεάς οργάνων και των μεταμοσχεύσεων. Φυσικά, όσοι τάσσονται κατά της δωρεάς οργάνων θα τάσσονται αυτόματα και κατά των μεταμοσχεύσεων, οπότε και θα παραιτούνται του δικαιώματός τους να λάβουν κάποιο μόσχευμα στο μέλλον. Ας αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας. Δεν είναι δυνατόν να έχουμε την απαίτηση από την κοινωνία να μας βρει μόσχευμα τη στιγμή που θα το χρειαστούμε, όταν εμείς οι ίδιοι δεν αποφασίζουμε το αυτονόητο, να θέσουμε τα όργανά μας στη διάθεσή της όταν δεν θα μας είναι πια χρήσιμα. Άλλωστε πεμπτουσία της κοινωνίας αποτελεί η προστασία των αδύναμων κρίκων της. Μόνο μια τέτοια κοινωνία θα μπορούσε να αποτελέσει το δίχτυ που θα κρατήσει όσους από εμάς πρόκειται να κινδυνεύσουν στο μέλλον.

@



Αγαπητέ κύριε K,

σας ευχαριστώ για το γράμμα σας. Διαφωνείτε, μου λέτε, για όσα έγραψα, αλλά εγώ συμφωνώ κατά λέξη με όσα μου γράφετε. Το παράδοξο (που παράδοξο δεν είναι) είναι ότι ούτε μια σας λέξη δεν αφορά στα όσα επέβαλε η κυβέρνηση.

Με κάθε τιμή Στάθης Σ.

@

Αγαπητέ κύριε Σ,

  Ευχαριστώ πολύ που μπήκατε στον κόπο να διαβάσετε το mail μου και να απαντήσετε. Συγχωρήστε μου τον ενικό στο προηγούμενο μήνυμα, αλλά μέχρι πριν λίγο γνώριζα μόνο το μικρό σας όνομα.

  Παραδόξως συμφωνώ κι εγώ μαζί σας και είμαι αντίθετος σε οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής από τον οποιονδήποτε. Απλά θεώρησα, αφελώς ίσως, ότι το Υπουργείο Υγείας έφερε το επίμαχο προσχέδιο για συζήτηση και όχι σαν κάτι τετελεσμένο. Υπό αυτήν την έννοια θεώρησα πως κάτι τέτοιο θα αποτελούσε μια καλή αφορμή για να αρχίσει κάποια στιγμή επιτέλους ο κοινωνικός διάλογος επάνω σε ένα θέμα που οι περισσότεροι αποφεύγουμε (όχι αδικαιολόγητα) όπως ο διάολος το λιβάνι. Άλλωστε δεν πιστεύω πως τόσο ευαίσθητα θέματα μπορούν να επιβληθούν από επάνω προς τα κάτω. Θα μπορούσαν ωστόσο, έστω και μ' αυτήν την ατυχή αφορμή, να αποτελέσουν την κατάληξη ενός ευρύτερου κοινωνικού διαλόγου που μόλις ξεκίνησε.

    Σας παρακαλώ να συγχωρέσετε την εμμονή μου με το θέμα των μεταμοσχεύσεων, όταν τόσα και τόσα άλλα κοινωνικά προβλήματα χτυπούν καθημερινά την πόρτα μας. Θεωρήστε το προσωπική μου αδυναμία.

Ειλικρινά, ο αναγνώστης σας.